1 - Emretme - Yönetme
"Yapman gerekir...","yapmak zorundasın..."
* Korku ya da aktif direnç yaratabilir;
* Söylenenlerin tersini "dinlemeye" davet edebilir;
* İsyankar davranışa ya da misillemeye yol açabilir.
2 - Uyarma tehdit etme (gözdağı verme)
"...yapamazsın...","ya yaparsın yoksa..."
* Korku boyun eğme yaratabilir;
* Söz konusu sonuçların gerçekten meydana gelip gelmeyeceğini
denemeye yol açar;
* Gücenme,kızgınlık,isyankarlığa yol açabilir.
3 - Ahlak dersi verme,vaaz etme
"...yapmalıydın","senin sorumluluğun","...şöyle yapmak gerekir"
* Zorunluluk ya da suçluluk duyguları yaratır;
* Çocuğun durumunu daha şiddetle savunmasına yol açabilir ("Kim Demiş").
4 - öğüt verme,çözüm getirme,fikir verme
"Ben olsam...","Neden ... yapmıyorsun?","Bence ...","sana şunu önereyim"
* Çocuğun kendi sorunlarını çözmekten aciz olduğunu ima eder;
* Çocuğun sorunu bütünüyle düşünüp,değişik çözümler getirip seçenekleri
denemesine engel olur;
* Bağımlılık ya da direnme yaratabilir.
5 - Mantık yoluyla inandırma,tartışma
"İşte şu nedenle hatalısın...","Olaylar gösterir ki...",
"Evet,ama...","Gerçek şu ki..."
* Savunucu tutumları ve karşı koymaya kışkırtır;
* Çoğunlukla çocuğun aileyle iletişimi kesmesine ve artık dinlememesine yol
açar;
• Çocuğun kendini beceriksiz ve yetersiz hissetmesine neden olabilir.
6 - Yargılama,eleştirme,suçlama
"Olgunca düşünmüyorsun...","Sen zaten tembelsin"
* Yetersizlik,aptallık,yanlış değerlendirme anlamını taşır;
* Çocuğun olumsuz bir yargıya hedef olma ya da azarlanma korkusuyla
iletişimi kesmesine yol açar;
* Genellikle çocuk yargı ve eleştirileri gerçek olarak algılar ("ben kötüyüm!")
ya da karşılık verir ("siz de daha mükemmel deilsiniz.").
7 - Övme,görüşüne katılma,teşhis koyma
"Çok güzel!..","haklısın. O öğretmen berbat birine benziyor"
"Bence harika bir iş yapıyorsun..."
* Ailenin beklentilerinin çok yüksek olduğunu ima eder;
* İstenilen davranışı yaptırabilmek için,söylenen içtenlikten yoksun bir
manevra gibi algılanabilir;
* Çocuğun öz imgesi (kendi algılayışı) ile övgü uygun değilse çocukta kaygı
yaratabilir.
8 - Tehlil etme,teşhis koyma
"Senin derdin nedir biliyormusun?"
"heralde çok yorgunsun" "aslında sen öyle demek istemiyorsun"
* tehtid edici,tedirgin edici olabilir ve başarısızlık duygusu uyandırılabilir.
* Çocuk kendisini korumasız kıstırılmış hisseder,kendini yanılmadığı kanısına varabilir.
* Çocuk yanlış anlaşılma edişesi ile iletişimi keser.
9- Güven Verme,teskin,teselli etme
"Aldırma... boşver,düzelir...." "Hadi biraz neşelen" "zamanla kendini daha iyi
hissedersin"
* Çocuğun kendisini "anlaşılmamış" hissetmesine neden olur"
* kızgınlık duyguları uyandırabilir;(szie göre kolay tabi) manevra gibi algılanabilir;
* Çocuk genellikle mesajı "kendini kötü hissetmen doğru değil" biçiminde algılar